Oostelijke Middellandse Zee
Cyprus
Een eiland dat zich Grieks noemt, Turks aanvoelt en van geen van beide helemaal is.
Dit is Cyprus
Een eiland dat zich Grieks noemt, Turks aanvoelt en van geen van beide helemaal is.
De grens loopt dwars door de hoofdstad, en door elk simpel verhaal over dit eiland.
Cyprus ligt dichter bij Beiroet dan bij Athene, en dat voel je. Het eiland droeg Venetiaanse vestingen, Ottomaanse baden en Britse kolonie-architectuur voordat het ooit een eigen staat werd, en sinds 1974 loopt er een bestandslinie dwars door het midden, bewaakt door de Verenigde Naties, die Nicosia in twee helften knipt. Grieks-Cyprioten in het zuiden, Turks-Cyprioten in het noorden, en een generatie die aan beide kanten opgroeide met dezelfde muziek maar een ander alfabet op de straatnaamborden.
De kust kennen de meeste bezoekers van foto's: witte appartementenblokken, jachthavens, Ayia Napa bij zonsondergang. Wij rijden liever de andere kant op, het binnenland in, waar de Troodos-bergen oprijzen tot boven de 1900 meter en dorpen als Kalopanayiotis en Omodos nog gebouwd zijn met steen uit de eigen berg. Daar heet het eiland niet Cyprus maar Kýpros, en die naam komt van koper, cuprum, dat Feniciërs en Romeinen hier eeuwenlang dolven.
Wat QualiMundi hier zoekt is niet het eiland van de brochure, maar het eiland ertussenin: de grenslijn die je met een paspoort kunt oversteken, de wijngaarden op duizend meter hoogte, de kloosters die nog altijd bewoond zijn door monniken die hun eigen Commandaria bottelen.
De verdeelde hoofdstad
Nicosia is de laatste hoofdstad in Europa die nog in tweeën ligt.
Wie bij het Ledra Street-kruispunt naar het noorden loopt, toont een paspoort aan een douanepost en staat tien meter verder in een andere munt, een ander alfabet en een ander soort ochtend, hoewel de klok hetzelfde blijft staan. De Venetiaanse stadsmuur omarmt beide kanten nog altijd als één geheel; het is de binnenstad zelf die in 1974 in tweeën werd geknipt met prikkeldraad en zandzakken, een grens die nu vooral bestaat uit verlaten huizen met bomen die dwars door de daken groeien.
Aan de zuidkant is Laïki Geitonia gerestaureerd tot rustige wandelwijk met kleine ateliers; aan de noordkant staat de Büyük Han, een zestiende-eeuwse Ottomaanse karavanserai, nog overeind als handwerkmarkt. Wij plannen hier geen 'bezoek aan beide kanten' als vinkje op een lijst, maar één rustige ochtend wandelen. De grens is hier de attractie, niet een obstakel ertussen.
De regio's
Vijf gezichten van hetzelfde eiland
Cyprus is klein genoeg om in een paar uur over te steken en groot genoeg om zich per streek compleet anders te tonen.
binnenland
De Troodos-bergen
Wijndorpen op meer dan duizend meter hoogte, kleine beschilderde kerken die op de UNESCO-lijst staan, en het klooster Kykkos dat al eeuwen zijn eigen ikoon bewaakt. In de winter valt er sneeuw op de Olympos-top, hetzelfde eiland dat in juli aan de kust boven de dertig graden zit.
kust en oudheid
Paphos en de zuidkust
Romeinse mozaïekvloeren van huizen die nog half onder het zand liggen, de rotsgraven van de 'Tombs of the Kings', en Kourion iets verderop met een amfitheater dat nog altijd naar zee kijkt. De diepte zit hier niet in het strand maar eronder.
afgelegen noorden
Het Karpas-schiereiland
De smalle uitloper in het uiterste noordoosten waar wilde ezels vrij over de weg lopen, waar het klooster Apostolos Andreas op de puntkaap staat, en waar zeeschildpadden 's nachts nog altijd hun eieren leggen op stranden zonder ligbedden.
vogeltrek
Larnaca en het zoutmeer
Van november tot maart landen hier duizenden flamingo's op het uitgedroogde zoutmeer, met de zestiende-eeuwse moskee Hala Sultan Tekke als decor. In de stad zelf staat de kerk van Sint-Lazarus, gebouwd boven het graf van de man die volgens de overlevering hier zijn tweede leven sleet.
verlaten stad
Famagusta en Varosha
Binnen de Venetiaanse muren van Famagusta staat een gotische kathedraal die sinds de veertiende eeuw moskee is. Vlak ernaast ligt Varosha, ooit het drukste kustresort van het eiland, sinds 1974 grotendeels afgesloten en pas recent deels weer toegankelijk, een stad die is blijven staan zoals ze was.
Wat hier leeft
Een eiland met zijn eigen soorten
De Cypriotische moeflon
Een wild schaap dat alleen hier voorkomt, ooit bijna uitgeroeid door jacht en nu beschermd in het Paphos-bos en de Cederdalen. Zien vraagt geduld en een vroege wandeling, geen safari-belofte.
Kareschildpadden
Tussen mei en augustus komen loggerhead- en groene zeeschildpadden aan land bij Lara Bay in het zuidwesten en Alagadi in het noorden om te nesten, twee van de best bewaakte broedstranden van de Middellandse Zee.
Flamingo's op het zoutmeer
Elke winter strijken duizenden flamingo's neer op de zoutmeren van Larnaca en Akrotiri, onderweg tussen Afrika en Europa. Een eiland dat 's zomers naar zwemmers trekt, wordt 's winters een tussenstop voor trekvogels.
Keuken en wijn
Halloumi is hier geen import maar een grenskwestie.
De kaas die intussen in supermarkten over heel Europa ligt, komt oorspronkelijk uit dorpskeukens aan beide kanten van de bestandslijn, en wie is Cyprioten mag noemen wie hem maakt, is nog altijd onderwerp van gesprek. Wij eten hem liever gewoon warm van de grill, in een dorpstaverne, naast een mezetafel die uit dertig kleine schaaltjes kan bestaan: gestoofde slakken, gegrilde inktvis, kikkererwtenpuree, wilde groenten die alleen in het voorjaar op de menukaart staan.
In de wijndorpen rond Omodos en Vasa maakt men Commandaria, een van de oudst gedocumenteerde wijnen ter wereld die nog altijd geproduceerd wordt, uit inheemse druiven als Xynisteri en Mavro die nergens anders groeien. De wijngaarden liggen hier op tot duizend meter hoogte, koeler, trager, met een oogst die pas in september begint.
Verder kijken dan de highlights
Waarom wij dit eiland anders bekijken
De grens is geen randnotitie Wij plannen een oversteek naar het noorden bewust in, met de juiste papieren en het juiste vervoer. Een gehuurde auto uit het zuiden mag er meestal niet in. Genegeerd wordt het niet.
Het binnenland eerst De meeste reizen naar Cyprus beginnen en eindigen aan de kust. Wij beginnen liever in de Troodos, waar de temperatuur, het tempo en het landschap compleet anders zijn dan het beeld dat de meesten van dit eiland hebben.
Wijn ouder dan de naam Bordeaux Commandaria wordt al genoemd in bronnen van vóór de kruistochten. Wie hier alleen aan strandbars denkt, mist een wijntraditie die tot de oudste ter wereld behoort.
Archeologie zonder hek Naast de bekende sites bij Paphos liggen minder bezochte plekken zoals de neolithische nederzetting Choirokoitia en de ruïnes van Salamis bij Famagusta, vaak met opvallend weinig andere bezoekers.
Kalopanayiotis, een van de beschilderde kerkdorpen van de Troodos die op de UNESCO-lijst staan.
Wanneer reis je?
Wanneer je gaat, bepaalt welk Cyprus je ziet
In juli en augustus loopt de kust makkelijk op tot boven de dertig graden en liggen de bekendste plekken vol, reden waarom wij die maanden liever naar het binnenland sturen, waar het op hoogte draaglijker blijft. April en mei brengen wilde bloemen in de Troodos en een groen dat er de rest van het jaar niet is; september en oktober brengen de wijnoogst en een zee die dan nog warm genoeg is om in te zwemmen zonder de zomerdrukte.
December tot februari is mild aan de kust en kan sneeuw brengen op de Olympos-top. Voor wie liever wandelt dan zwemt, is dit een stil seizoen met weinig andere reizigers.
Jan
Feb
Mrt
Apr
Mei
Jun
Jul
Aug
Sep
Okt
Nov
Dec
Top: mild tot warm, landschap op zijn best, geen hitte-piek.
Goed: prettig reisbaar, met een kanttekening: vroege hitte, kortere dagen of drukte op de bekendste plekken.
Matig: hoogzomerhitte aan de kust of een stil, koeler winterseizoen, reisbaar, maar met een ander soort reis.
Goed om te weten
Praktisch, zonder ruis.
Een paar dingen die het verschil maken tussen een soepele reis en een verrassing onderweg.
- Grens oversteken
- Beide kanten zijn met een geldig paspoort te bezoeken; een auto gehuurd in het zuiden mag het noorden meestal niet in zonder aparte verzekering.
- Documenten
- EU-burgers reizen zonder visum door de Republiek Cyprus; het noorden vraagt alleen een paspoortstempel aan de grens, geen visum.
- Gezondheid
- Geen verplichte vaccinaties; in de zomer wegen zonbescherming en voldoende water zwaarder dan een uitgebreide reisapotheek.
- Tempo
- Reken op smalle bergwegen in de Troodos. Een afstand van veertig kilometer kan er makkelijk anderhalf uur duren.
- Munt
- Euro in het zuiden, Turkse lira in het noorden. Reken op twee portemonnees als je beide kanten bezoekt.
Tussen olijfgaard en zoutvlakte ligt hetzelfde eiland.
Cyprus is geen verhaal met twee kanten.
Het is een eiland dat je pas kent als je allebei hebt gezien.
Vragen die we vaak krijgen
Kunnen we zomaar naar het noorden van Cyprus reizen?
Ja, met een geldig paspoort passeer je de grens in Nicosia of bij een van de andere doorgangen zonder visum. Een auto gehuurd in het zuiden mag er meestal niet in. Daarvoor regelen wij een aparte huurwagen of vervoer dat wel over mag.
Is Cyprus een strandbestemming of een cultuurbestemming?
Beide, maar wij plannen het zelden als pure strandreis. De kust is er, maar de bergdorpen, de kloosters en de opgravingen geven het eiland zijn diepte. De zee kom je onderweg tegen, niet als hoofddoel.
Hoe warm wordt het in de zomer?
Aan de kust lopen de temperaturen in juli en augustus makkelijk op tot vijfendertig graden. In de Troodos-bergen, op duizend meter en hoger, is het merkbaar koeler, een reden waarom wij het binnenland juist in die maanden aanraden.
Spreekt men Engels op Cyprus?
Breed en goed, een erfenis van de Britse periode tot 1960. In de bergdorpen en aan de noordkant helpt een paar woorden Grieks of Turks wel om verder te komen dan het toeristische gesprek.
Of misschien juist dit
Andere bestemmingen
Nog aan het wikken? Dat hoeft geen probleem te zijn. Vaak wordt in het gesprek pas duidelijk welk land het wordt.
Midden-Amerikaans hoogland
Guatemala
Een hoogland waar de Maya-cultuur geen decor is maar het ritme van alledag bepaalt.
Midden-Amerikaanse merenstreek
Nicaragua
Twee koloniale steden, eeuwenlang rivalen, met een meer vol vulkanische eilanden ertussenin. Minder gladgestreken dan zijn buren.
Midden-Amerikaanse landengte
Panama
Een landengte waar twee oceanen bijna raken en het regenwoud reikt tot aan de rand van de stad.
De volgende stap
Hoe zou jij Cyprus willen ontdekken?
Vertel ons of je naar de bergdorpen van de Troodos wilt, de opgravingen bij Paphos, of net de rust van het schiereiland Karpas in het noorden. Wij bouwen de reis rond wat jij zoekt, niet rond een vast programma.